Leiders onder druk

Waarom vereenvoudigen tijdelijk méér bestuurlijk onderhoud vraagt

·Edgar van Lent·Onderhoud

In kort bestek

Vereenvoudiging verlaagt de bestuurlijke belasting pas wanneer oude verantwoordelijkheden, overlegstructuren en uitzonderingen aantoonbaar zijn beëindigd. Tot dat moment lopen verkoop, herstructurering en groei naast elkaar, waardoor leiders juist extra onderhoud nodig hebben om tijdelijke complexiteit niet permanent te maken.

Reuters meldde op 29 september 2026 dat het Nederlandse advies- en ingenieursbureau Arcadis van plan is het grootste deel van zijn architectuuractiviteiten en de activiteiten in China af te stoten. De maatregelen maken deel uit van de strategie voor 2027 tot en met 2029, gericht op versnelde groei, hogere winstgevendheid en een eenvoudiger portfolio.

CEO Heather Polinsky zei tegen Reuters dat Arcadis zich richt op focus, vereenvoudiging en prestaties. De strategie volgt kort nadat het bedrijf een overnamebenadering van het Canadese WSP Global afwees en zijn zelfstandige waarde wil aantonen. Arcadis wil in 2027 ook de overhead verkleinen, terwijl het in groeigebieden personeel blijft aannemen. Over de Chinese activiteiten worden volgens Reuters gevorderde gesprekken gevoerd met het lokale management; voor de architectuuractiviteiten wordt een verkoopproces voorbereid.

Waarom maakt vereenvoudiging de organisatie eerst ingewikkelder?

Een aangekondigde verkoop haalt een activiteit niet direct uit het bestuurlijke systeem. Tot de overdracht blijft de bestaande organisatie verantwoordelijk voor klanten, medewerkers, contracten, rapportages en risico's. Tegelijk ontstaat een tweede werkstroom voor voorbereiding, onderhandeling en overdracht. Wanneer daarnaast kosten worden verlaagd en groeigebieden worden uitgebreid, lopen afbouw en opbouw gelijktijdig door dezelfde besluitstructuur.

De directie krijgt daardoor tijdelijk meer afhankelijkheden in plaats van minder. Besluiten voor het toekomstige kernbedrijf kunnen nog gevolgen hebben voor onderdelen die worden verkocht. Investeringen in groei concurreren om aandacht met overdrachtsvraagstukken. Tijdelijke afspraken blijven langer bestaan wanneer niemand expliciet vastlegt wanneer zij eindigen. Het woord vereenvoudiging beschrijft dan het gewenste eindbeeld, maar niet de bestuurlijke werkelijkheid tijdens de overgang.

Wanneer wordt tijdelijke complexiteit permanent?

Tijdelijke complexiteit wordt hardnekkig wanneer de organisatie wel nieuwe structuren toevoegt, maar oude structuren niet aantoonbaar verwijdert. Een extra overleg voor de verkoop blijft bestaan naast het reguliere managementoverleg. Een uitzondering voor een af te stoten activiteit krijgt geen einddatum. Beslisrechten worden gedeeld om snelheid te behouden, maar later niet opnieuw toegewezen.

Onder langdurige druk kan voortgang vervolgens vooral worden gemeten aan zichtbare gebeurtenissen: een koper vinden, een reorganisatiestap aankondigen of een nieuwe groeifunctie invullen. Minder zichtbaar is of terugkerende besluitlast werkelijk verdwijnt. Wanneer die tweede meting ontbreekt, kan een strategie op papier eenvoudiger worden terwijl de agenda van de leiding voller blijft.

Hoe kijkt Executive Stress Performance naar bestuurlijk onderhoud?

Onderhoud binnen Executive Stress Performance richt zich op vroege signalen dat een verbeterde structuur terugvalt in oude patronen. Bij een portefeuilleverandering gaat het niet alleen om de formele transactie. Het gaat ook om het vasthouden van nieuwe grenzen nadat de eerste aandacht voor de verandering afneemt.

Een bruikbaar vroeg signaal is dat dezelfde beslissing via meerdere routes naar de top blijft komen. Een tweede signaal is dat tijdelijke uitzonderingen geen eigenaar of einddatum hebben. Een derde signaal is dat leiders vooral spreken over de voortgang van verkoop en groei, maar niet over vergaderingen, rapportages en escalaties die inmiddels hadden moeten verdwijnen.

Onderhoud betekent hier niet dat iedere stap extra controle krijgt. Het betekent dat de organisatie vooraf bepaalt welke oude belasting na iedere mijlpaal moet stoppen. Zonder die koppeling levert iedere mijlpaal alleen nieuw werk op en wordt vermindering van complexiteit doorgeschoven naar een onbepaald later moment.

Wat kan een leider praktisch vastleggen?

Definieer per veranderstroom wat voltooiing bestuurlijk betekent. Een onderdeel is niet alleen verkocht wanneer de transactie is afgerond, maar wanneer beslisrechten zijn overgedragen, terugkerende rapportages zijn beëindigd, uitzonderingen zijn gesloten en de resterende organisatie niet meer via oude routes hoeft te escaleren.

Koppel vervolgens aan ieder tijdelijk overleg een eigenaar, een eindcriterium en een datum waarop het overleg automatisch vervalt tenzij verlenging expliciet wordt onderbouwd. Daarmee wordt voorkomen dat tijdelijke coördinatie een nieuwe bestuurslaag wordt.

Plan ten slotte een vaste onderhoudscontrole naast de financiële voortgang. Vraag welke terugkerende besluiten sinds de vorige mijlpaal van de directieagenda zijn verdwenen, welke uitzonderingen nog openstaan en waar een overdracht nog afhankelijk is van één persoon. Vereenvoudiging wordt dan niet alleen gemeten aan wat is verkocht of toegevoegd, maar ook aan de belasting die aantoonbaar niet meer terugkomt.

Component uit de methode

Onderhoud

Onderhoud is de vijfde component van Executive Stress Performance. Edgar van Lent stelt dat de verandering die in een traject wordt bereikt bij de meeste mensen binnen een half jaar terugloopt, niet door een gebrek aan overtuiging maar doordat er geen controlemoment is. Signalen worden dan opnieuw opgemerkt en genegeerd, precies zoals daarvoor. De oplossing is niet meer inzicht maar een afspraak: per signaal een vastgelegde handeling, en een moment waarop de stand feitelijk wordt getoetst.

Kennismakingsgesprek

Een gesprek van een half uur waarin de situatie en de vraag helder worden. Daarna weet u of dit past, en zo niet, dan zeg ik dat.