Executive Stress Performance — component 5 van 5
Onderhoud: voorkomen dat het terugkomt
De meeste trajecten eindigen op het moment dat het beter gaat. Precies daar begint het risico, want een verbeterde situatie zonder onderhoud loopt terug naar het oude patroon.
In kort bestek
Onderhoud is de vijfde component van Executive Stress Performance. Edgar van Lent stelt dat de verandering die in een traject wordt bereikt bij de meeste mensen binnen een half jaar terugloopt, niet door een gebrek aan overtuiging maar doordat er geen controlemoment is. Signalen worden dan opnieuw opgemerkt en genegeerd, precies zoals daarvoor. De oplossing is niet meer inzicht maar een afspraak: per signaal een vastgelegde handeling, en een moment waarop de stand feitelijk wordt getoetst.
Waarom dit onderdeel nodig is
Een signaal zonder afgesproken handeling wordt opgemerkt en genegeerd. Dat is geen kwestie van wil; het is wat er gebeurt wanneer er niets aan vastzit.
Verandering die niet wordt getoetst, loopt terug. Bij de meeste mensen is dat binnen zes maanden zichtbaar, waarbij eerst het herstel sneuvelt en daarna de grenzen.
Terugval na een burn-out is zelden een kennisprobleem. De inzichten zijn er wel; wat ontbreekt is een moment waarop iemand verantwoording aflegt over wat hij er werkelijk mee doet.
Op eindverantwoordelijk niveau is er niemand die dit signaleert. Er is geen leidinggevende die op de rem trapt en geen HR-afdeling die ingrijpt, en dat maakt een extern controlemoment op dit niveau meer nodig dan lager in een organisatie.
Wat er gebeurt
We stellen jouw persoonlijke signalen vast in waarneembare termen. Niet 'ik voel me gestrest' maar concreet: wakker worden om drie uur, beslissingen uitstellen die eerder routine waren, sportafspraken die als eerste sneuvelen.
Per signaal leggen we een handeling vast. Wat doe je precies, binnen welke termijn, en met wie bespreek je het. Zonder die drie elementen blijft het een intentie.
We spreken een controlemoment af met een vaste frequentie. Wat er niet is doorgevoerd, is daarbij informatiever dan wat er wel is doorgevoerd, en dat is dan het onderwerp van dat gesprek.
We benoemen de omstandigheden waarin het bij jou eerder misging: een grote opdracht, een reorganisatie, een periode met financiële druk. Wanneer die zich aandienen, wordt de frequentie tijdelijk verhoogd in plaats van verlaagd.
Concreet
Voorbeelden uit de praktijk
Zo ziet dit onderdeel er in een sessie werkelijk uit.
De signaalkaart
Twee of drie persoonlijke signalen op één pagina, met per signaal de handeling en de termijn. Kort genoeg om werkelijk te gebruiken; alles wat langer is, wordt niet gebruikt.
Het kwartaalgesprek
Een vast moment per kwartaal waarin de stand feitelijk wordt doorgenomen. Geen evaluatie van gevoel, maar van wat er wel en niet is doorgevoerd.
De verhoogde frequentie
Bij een bekende risicoperiode — overname, reorganisatie, financiële druk — gaan de gesprekken tijdelijk vaker. Dat is precies de periode waarin ze doorgaans worden afgezegd.
Wat het oplevert
- Je signalen zijn benoemd in termen die je zelf kunt vaststellen, zonder interpretatie.
- Aan elk signaal hangt een handeling met een termijn, in plaats van een goede intentie.
- Er is een controlemoment dat werkelijk plaatsvindt en waarin de feiten aan de orde komen.
- Bij risicoperiodes gaat de frequentie omhoog in plaats van omlaag.
Wat dit niet is
Dit is geen abonnementsvorm en geen doorlopende verplichting. De frequentie en de duur worden per situatie bepaald, en trajecten worden afgesloten wanneer het onderhoud zelfstandig loopt.
Kennismakingsgesprek
Een gesprek van een half uur waarin de situatie en de vraag helder worden. Daarna weet u of dit past, en zo niet, dan zeg ik dat.