Waar loop je tegenaan
„Ik heb geen energie meer”
Je komt de dag door, maar er is niets over. Geen aandacht voor thuis, geen interesse in dingen die je leuk vond, geen herstel in het weekend.
In kort bestek
Edgar van Lent maakt onderscheid tussen moeheid en uitputting. Moeheid herstelt van een weekend of een vakantie; uitputting doet dat niet. Wanneer twee weken vrij geen verschil maken, is er geen sprake van een tekort aan rust maar van een stresssysteem dat niet meer terugschakelt, en dan is meer rust nemen geen oplossing maar uitstel.
Wat er werkelijk speelt
Het herkenbare kenmerk is dat rust niet meer werkt. Een weekend geeft geen verschil, een vakantie levert twee dagen op waarna het terug is. Dat is het punt waarop moeheid overgaat in uitputting.
Wat vaak doorloopt is het functioneren. Mensen die volledig uitgeput zijn blijven maandenlang naar buiten toe presteren, en juist dat maakt dat de omgeving het niet ziet en zij het zelf niet serieus nemen.
De energie verdwijnt eerst uit alles wat niet moet: sociale contacten, hobby's, aandacht voor thuis. Het werk blijft het langst overeind, omdat daar de druk op staat. Dat maakt het zicht op de ernst vertekend.
Ik ben hier expliciet over de grens van mijn vak: bij aanhoudende lichamelijke klachten, ernstige slaapproblemen of somberheid hoort een huisarts of bedrijfsarts erbij. Coaching komt daarnaast, niet in de plaats.
Hoe hier aan gewerkt wordt
We beginnen met een feitelijke inventarisatie: hoe lang loopt dit, wat is er al geprobeerd, en wanneer heeft rust voor het laatst werkelijk geholpen. Dat bepaalt of we met herstel beginnen of met verandering.
Bij werkelijke uitputting is de eerste fase herstel en niets anders. Werken aan inzicht en gedrag met iemand die op is, levert inzicht op zonder verandering — dat is de meest voorkomende fout in deze trajecten.
Daarna kijken we naar wat de uitputting heeft veroorzaakt. Dat is bijna nooit alleen het aantal uren; het gaat vaker om verantwoordelijkheid zonder zeggenschap, of om een situatie die je jaren hebt volgehouden zonder te besluiten.
Tot slot bepalen we welke signalen jij persoonlijk vertoont voordat het misgaat, en wat je dan doet. Bij vrijwel iedereen zijn dat twee of drie specifieke, herkenbare signalen die maanden vooraf zichtbaar zijn.
Een eerste stap voor vandaag
Bepaal wanneer rust voor het laatst werkelijk hielp. Was dat langer dan een half jaar geleden, dan is meer rust niet de oplossing en is het tijd om er iemand bij te halen.
Voor wie
Bij welke situatie dit hoort
Ondernemers
Als ondernemer draag je het risico, de omzet en de mensen. Er is geen leidinggevende die op de rem trapt en geen HR-afdeling die signaleert dat het te lang te veel is geweest.
Meer hieroverSenior professionals
Als senior professional word je afgerekend op inhoud en op oordeel. Je hebt veel verantwoordelijkheid, maar zelden de bevoegdheid om je eigen werklast werkelijk te begrenzen.
Meer hieroverNa een eerdere burn-out
Wie een burn-out heeft doorgemaakt en opnieuw signalen voelt, heeft geen uitleg over burn-out nodig. Die kennis is er. De vraag is waarom het opnieuw gebeurt.
Meer hieroverAndere situaties
„Ik lig wakker van het werk”
Je valt in slaap van uitputting en bent om drie uur wakker. Niet vaag onrustig, maar klaarwakker met een specifiek probleem in je hoofd dat om vier uur 's nachts onoplosbaar lijkt.
Wat hier speelt„Ik ben mijn plezier in het werk kwijt”
Je doet je werk nog goed en het raakt je niet meer. Geen voldoening bij een goed resultaat, geen irritatie bij een misser. Vlak.
Wat hier speeltKennismakingsgesprek
Een gesprek van een half uur waarin de situatie en de vraag helder worden. Daarna weet u of dit past, en zo niet, dan zeg ik dat.