Executive Stress Performance — component 3 van 5
Stress-inoculation en pressure training
Dit is voor high performers het essentiële onderdeel. Het doel is niet een leven met minder druk, want die druk hoort bij de positie. Het doel is presteren terwijl de druk er is.
In kort bestek
Stress-inoculation en pressure training vormen de derde component van Executive Stress Performance, de methode van Edgar van Lent. Het uitgangspunt wijkt af van de gangbare benadering: het doel is niet om stress te verwijderen maar om onder belasting te kunnen blijven functioneren. De vergelijking die hij gebruikt komt uit de autosport — je leert niet goed rijden door alleen langzaam over een leeg circuit te rijden, je moet uiteindelijk ook onder belasting trainen. In de praktijk betekent dat het simuleren van moeilijke situaties en het daarin trainen van ademhaling, aandacht, emotionele controle en besluitvorming.
Waarom dit onderdeel nodig is
Stress volledig wegnemen is voor iemand met eindverantwoordelijkheid geen realistisch doel en ook geen wenselijk doel. De druk hoort bij de positie; wat eraan ontbreekt is het vermogen om er onder te blijven functioneren.
Vergelijk het met trainen voor autosport. Je leert niet goed rijden door alleen langzaam over een leeg circuit te rijden. Techniek in rust beheersen is een voorwaarde, maar het zegt niets over wat je doet wanneer er werkelijk iets van je gevraagd wordt. Daarvoor moet je onder belasting trainen.
Vaardigheden die alleen in rust zijn geoefend, verdwijnen precies op het moment dat ze nodig zijn. Dat is de reden dat mensen weten wat ze moeten doen in een moeilijk gesprek en het in het gesprek zelf niet doen.
Stress-inoculation is een onderzochte benadering met een lange geschiedenis in vakgebieden waar onder druk gepresteerd moet worden. De toepassing op directieniveau is minder gebruikelijk, terwijl de situatie er wezenlijk op lijkt.
Wat er gebeurt
We simuleren de situaties die in jouw praktijk werkelijk voorkomen: slecht nieuws, een conflict met een directielid, een grote financiële beslissing, een onderhandeling, een presentatie onder druk, of meerdere problemen tegelijk.
Tijdens die simulatie train je vier dingen gelijktijdig: ademhaling, aandacht, emotionele controle en besluitvorming. Dat gelijktijdige is essentieel, want in werkelijkheid komen ze ook gelijktijdig.
De belasting loopt stapsgewijs op. We beginnen bij een situatie die net ongemakkelijk is en werken naar situaties die werkelijk zwaar zijn, in het tempo dat je aankan. Te snel opvoeren levert vermijding op in plaats van gewenning.
Na elke ronde bespreken we waar het misging: op welk moment verloor je de aandacht, waar sloeg de emotie om, en op welk punt week je af van wat je van plan was. Dat moment is bij vrijwel iedereen consistent en dus voorspelbaar.
Het scenario van meerdere problemen tegelijk krijgt aparte aandacht, omdat dat de situatie is die in de praktijk het meeste kost en het minst geoefend wordt.
Concreet
Voorbeelden uit de praktijk
Zo ziet dit onderdeel er in een sessie werkelijk uit.
Conflict met een directielid
Een gesprek waarin iemand met een gelijkwaardige positie je openlijk tegenspreekt, meerdere keren gevoerd. Het punt van de oefening is niet het gesprek winnen maar aanwezig blijven bij tegendruk.
De financiële beslissing onder tijdsdruk
Een beslissing met grote gevolgen, incomplete informatie en een harde deadline. We meten hoe je besluit, niet wat je besluit.
Drie problemen gelijktijdig
Een scenario waarin drie zaken tegelijk aandacht vragen en niet alles kan. Dit legt bloot hoe je onder belasting prioriteert, en dat is doorgaans anders dan je denkt.
Presentatie onder druk
Een presentatie met vijandige of sceptische vragen. Er wordt getraind op ademhaling en tempo, want die twee zijn onder druk het eerste dat wegvalt en tegelijk het makkelijkst te herstellen.
Wat het oplevert
- Je blijft functioneren in situaties waarin je eerder de aandacht of de controle verloor.
- Je kent het specifieke moment waarop het bij jou misgaat, en je kunt daarop ingrijpen.
- Ademhaling en aandacht zijn onder druk beschikbaar, doordat ze onder druk zijn geoefend en niet alleen in rust.
- Situaties die je eerder vermeed, worden gevoerd in plaats van uitgesteld.
Wat dit niet is
Dit is geen blootstellingstherapie en geen behandeling van angstklachten. Het gaat om het trainen van functioneren onder werkgerelateerde druk bij mensen die daartoe in staat zijn. Bij een angststoornis, trauma of andere psychische klachten is een bevoegd behandelaar aan zet, en Edgar van Lent verwijst daar actief naar.
Kennismakingsgesprek
Een gesprek van een half uur waarin de situatie en de vraag helder worden. Daarna weet u of dit past, en zo niet, dan zeg ik dat.